Meliha Varesanoviç ve Bir Direniş Sembolü Olarak Topuklu Ayakkabı

Merhaba Sevgili Shoeperalılar,

Bugün sizlerle yakın tarihten beni en etkilemiş ve bugünkü dünya görüşümü şekillendirmemde etkisi olan, adını anmadan geçemeyeceğim özel bir kadın portresine yakından bakalım istiyorum: Meliha Varesanoviç.

90’lı yılların utanç verici Saraybosna Kuşatması’nın tüm dünyadaki simge isimlerinden biri haline gelen Meliha Varesanoviç, tank, top, tüfek tehdidi ve her 100 metrede bir meydana gelen patlamalar altında dimdik duruşu, zarafeti, dirayetiyle Bosna Kadını’nın gururunu temsil ediyor.

Ne oldu da Meliha Varesoviç Bosna’nın onur ve gururunun, direnişinin simgesi haline geldi merak ediyorsanız lütfen okumaya devam edin.

Meliha Varesanoviç ve Bir Direniş Sembolü Olarak Topuklu Ayakkabı

meliha-varesanovic-topuklu-ayakkabi

meliha-varesanovic-bosna-savasi

90’lı yılları anımsayanlar için Sarajevo Kuşatması anmadan geçilemeyecek korkunç bir süreç. Sırp milisler tarafından dört bir yandan kuşatma altına alınan Sarajevo’da deyim yerindeyse taş üstünde taş kalmadı. Dünya Tarihi’nin en kıyıcı katliamlarının yaşandığı Saraybosna’da Bosna Kadını’nın onurunu ve gururunu temsil ettiğini söyleyen özel bir kadın Bosna direnişinin sembolü oldu: Meliha Varesanoviç.

1992 Nisan’ından 1995 Eylül’ün dek süren savaş Sırpların Boşnak Halk’a uyguladığı insanlık dışı işkencelerle ve soykırımla tarihe geçti. Meliha Varesanoviç ise savaş sırasında ve sonrasında Sarajevo’da kamu görevlisi olarak çalışan inanılmaz bir Boşnak kadın portresi.

Sırp milisler top, tank, tüfek ve patlayıcılarla Sarajevo’yu yerle bir ederken Meliha Varesanoviç insanüstü bir dirayet göstererek her gün sanki olağan bir günmüşcesine işine gidip gelmeye devam ediyor.

Ev-iş, iş-ev arası mesafeyi yürüyerek kateden Varesanoviç, hemen her 200 metrede bir ani patlamalar ve sniper atışları arasında yapılı saçları, gran- tualet giyimi ve sokakta yankılanan topuk sesleriyle tanınıyor.

Bosna Savaşı Neden Çıkmıştı?

1.Dünya Savaşı sonrası Yugoslavya’da (Arnavut, Sırp, Hırvat, Makedon, Boşnak, Sloven) çok sayıda farklı inanış ve etnisite bir arada yaşıyordu. Belli bir süre Tito yönetiminde uyumlu bir ortak yaşam paylaşılsa da, zaman içinde Josip Tito’nun uyguladığı yönetim tarzında yaptığı hatalı değişiklikler farklı dinsel ve etnik topluluklar arasında huzursuzluklara yol açtı.

Tito’nun ölümü ve 1990’da Sovyet Bloku’nun parçalanma eğilimiyle beraber 1991’de Slovenya, Makedonya ve Hırvatistan’ın bağımsızlık ilan etmesiyle kritik ve çok tehlikeli bir sürece girildi.

1992’de Bosna-Hersek’in referanduma giderek bağımsızlığını ilan etmesi Sırplar’ın düğmeye basmalarına neden oldu ve Sırplar Bosna-Hersek’ten ayrılarak Bosna Sırp Cumhuriyeti’ni ilan ettiler. Ardından ise Sırplar Yugoslavya Devlet Başkanı’nın desteğini de alarak Hırvat ve Boşnak nüfusa yönelik korkunç bir kıyıma giriştiler. Amaç “etnik temizlik” ve Yugoslavya Ordusu’nun teçhizatını kullanarak tüm bölgeyi Sırplaştırmaktı.

Topuklu Ayakkabı Tıkırtılarında Meliha Varesanoviç Duruşu

Yakın tarihin tanıklık ettiği en ürkütücü kıyımlardan bir olan Bosna Savaşı’nda Meliha Varesanoviç tek 1 gün dahi aksatmadan dimdik işine gidip gelmeye devam etti.

Fotoğraflarına baksanız Varesanoviç’in Champs-Elysées’de alışverişe çıktığını sanabilirsiniz rahatlıkla.

Makyajı, giyimi, saçları, incileri ve topuklularıyla yerle bir edilen sokaklarda yılmadan, ürkmeden tıkır tıkır işine gidip gelirken Meliha Varesanoviç görüntülendiğinden habersizdi.

Panzerler, tanklar ve sniperlarla çevrili, adım başı bombaların patladığı Sarajevo sokaklarında yankılanan topuk seslerinin sahibi Varesanoviç, İngiliz foto muhabiri Tom Stoddart’ın deklanşörüne yakalanmıştı. Stoddart, bombalar altında tıkır tıkır ve dimdik yürüyen bu özel kadını fotoğraflayarak Varesanoviç’i Bosna direnişinin simgesi haline getirdi.

20 Yıl Sonra Meliha Varesanoviç ile Tarihi Buluşma

topuklu-ayakkabi-giymis-meliha-varesanovic-gorseli

meliha-varesanovic-sarajevo

Kuşatma ve savaş boyunca ülkesini terk etmeyen ve yaşamına “her günkü gibi” devam eden Meliha Varesanoviç, Tom Stoddart’ın çektiği tarihi fotoğrafla tüm dünyada tanındığını bilmiyordu.

Ta ki, bir gün Stoddart Meliha Varesanoviç’e kapağında kendisinin inci kolyesi, özenli makyajı ve topuklularıyla bombalar altında işine yürürkenki o meşhur fotoğrafının yer aldığı dergiyi gönderene dek.

Meliha Varesanoviç kendisiyle yapılan röportajlarda dünya basınına şöyle seslendi: “Savaş boyunca ülkemi terk etmeyi hiç düşünmedim. Annemi kaybetmiştim ve işime tutunmak benim için yaşama tutunmakla özdeşti. Tarzımı ve yaşantımı hiç değiştirmedim. İnci kolyemi ve ökçeli ayakkabılarımı hiç çıkarmadım. Ölmeden önce annem bana:”Meliha, yaşamda başına ne gelirse gelsin, daima yaşama devam et ve başını hep dik tut.” demişti ve ben de öyle yaptım.”

Müthiş foto muhabiri Stoddart, Sarajevo Kuşatması’nın sona erişinin tam 20. yıldönümünde Meliha Varesanoviç’le buluştu. Kendisinden rica etti ve Meliha Varesanoviç ’i aynı yerde, Sarajevo’nun Dobrinja Mahallesi’ndeki “o sokakta” aynı pozla yeniden fotoğrafladı.

“Ayakkabı Ruhun Arabasıdır” derken buna yıllardır samimiyetle inanıyorum. Meliha Varesanoviç topuklu ayakkabı ile kişisel, kadınsal ve ulusal onuru için direnç gösterirken topuklu ayakkabılarıyla tarihe geçmiş bir diğer çarpıcı örnek de devrik first-lady Imelda Marcos. Marcos’un ibretlik öyküsünü de okumak isterseniz şurada: “İmelda Marcos Sendromu Nedir?” 

İnanılmaz bir yaşam öyküsü bence Varesanoviç’inki. Savaşın, uygulanan katliam ve soykırımın tüm dünyanın gözleri önünde gerçekleştiği, Boşnak ve Hırvat nüfusa akla hayale gelmeyecek kıyımlar ve tecavüzlerin yapıldığı, savaşın en korkunç yüzünü gösterdiği anlarda işgalcilere direnişin daha güçlü ve daha zarif bir yöntemi bence yoktur.

Ne dersiniz? Topuklu ayakkabıları, dimdik yürüyüşü ve inci kolyesiyle Varesanoviç onurlu bir direnişi, insanüstü bir dirayeti, ulusların yüzüne çarpan müthiş bir simgeselliği ortaya koymamış mı?

Yorumlarınızı merakla beklerim. İçeriği düşündürücü bulduysanız sosyal medyada paylaşarak Shoepera’nın farklı ayakkabı severlerle buluşmasına destek verirseniz çok mutlu olurum.

Shoepera’yı Instagram ve Twitter ‘da izlemeye almayı unutmayın 🙌✔

Bir sonraki içerikte buluşmak üzere,

“Ayakkabı Ruhun Arabasıdır”

Kaynak: TRT Haber Arşivi

Görsel Kaynak ve Sanatçı: Tom Stoddart

Paylaş ki, Shoepera'yı Birlikte Büyütelim:

27 Comments

Bir Ses Verin:) Ne Diyorsunuz Bu Konuya?